پنج نیاز هیجانی ارضا نشده به پنج حوزه تقسیم می شوند که آنها حوزه طرحواره می‌گویند .

حوزه اول بریدگی و طرد «این بیماران نمی توانند دلبستگی های ایمن و رضایت بخشی با دیگران برقرار کنند. معتقدند نیاز آنها به عشق، ثبات و امنیت بر آورده نخواهد شد» (یانگ ، ۱۳۸۶، ص ۳۶) . شامل طرح واره‌های:

۱-رهاشدگی/ بی ثباتی

۲-بی عتمادی/ بدرفتاری

 ۳-محرومیت هیجانی

 ۴-نقص/ شرم

 ۵-انزوای اجتماعی/ بیگانگی می شود .

حوزه دوم : خود گردانی و عملکرد مختل«خودگردانی یعنی توانایی فرد برای جدا شدن از خانواده، و عملکرد مستقل. بیمارانی که طرح واره هایشان در این حوزه قرار می گیرد از خودشان و محیط اطرافشان، انتظاراتی دارند که مانع عملکرد آنها می شود .

این حوزه شامل طرحواره-های:

 ۶دلبستگی /بی کفایتی

 ۷-آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری

 ۸-خود تحول نیافته / گرفتار

 ۹-شکست می‌شود .

حوزه سوم : محدودیت‌های مختل «این بیماران ممکن است در خصوص احترام به حقوق دیگران، همکاری کردن و متعهد بودن مشکل داشته باشند . چنین بیمارانی اغلب خود خواه، لوس، بی مسئولیت یا خودشیفته به نظر می رسند معمولاً در خانواده هایی سهل انگار و بیش از حد مهربان بوده اند در کودکی ملاحظه دیگران را نمی‌کرده اند . در نتیجه در بزرگسالی، توانایی مهار تکانه های خود را ندارند و نمی توانند ارضاء نیازهای آنی را بخاطر دستیابی به منافع آتی به تاخیر بیندازند» (یانگ ، ۱۳۸۶، ص ۴۳). این حوزه شامل طرح واره-های:

۱۰-استحقاق/ بزرگ منشی

 ۱۱-خویشتن داری و خود انضباطی ناکامی می¬شود .

 

حوزه چهارم : دیگر جهت مندی «این بیماران به جای رسیدگی به نیازهای خود به دنبال ارضای نیازهای دیگران هستند . در اکثر این خانواده  ها، والدین به جای توجه و اهمیت قایل شدن به نیازهای منحصر به فرد کودک، بیشتر نیازهای هیجانی یا منزلت اجتماعی خود را مهم می دانند» (یانگ ، ۱۳۸۶، ص ۴۴) . طرح واره های این حوزه شامل:

 ۱۲-اطاعت

 ۱۳-ایثار

 ۱۴-پذیرش جویی/ جلب توجه‌است .

 

حوزه پنجم : گوش به زنگی بیش از حد و باز داری «دوران کودکی این بیماران پر از خشونت واپس زدگی و سختگیری بوده و خویشتن داری و فداکاری بیش از حد بر لذت و خود انگیختگی غلبه داشته‌است . این بیماران در کودکی به تفریح و شادی تشویق نشده‌اند و در عوض یاد گرفته اند زندگی را طاقت فرسا در نظر بگیرند. معمولاً در احساس بدبینی، ترس و نگرانی بسر می برند» (یانگ ، ۱۳۸۶، ص ۴۵). این حوزه شامل

 ۱۵-منفی گرایی، بدبینی

 ۱۶-بازداری هیجانی

 ۱۷-معیارهای سرسختانه / عیب جویی افراطی

 ۱۸-تنبیه می شود .

نصرت نوجوان             منبع: طرحواره درمانی، جفری یانگ،حسن حمیدپور